Kronika 2021

1 czerwca 2021 roku na portalu pisarze.pl został opublikowany miniwybór wierszy Dalii Tamošauskaitė w przekładzie naszej magistrantki Anny Krawczyk. To pierwsze przekłady twórczości litewskiej poetki na język polski.

 

W dniach 17-23 maja 2021 roku we Wrocławiu odbył się 6. Międzynarodowy Festiwal Poezji Silesius. W tym roku gościem honorowym była Litwa. Nagrania transmisji na żywo dwóch spotkań z gośćmi z Litwy są udostępnione na FB Wrocławskiego Domu Literatury:
1. Spotkanie z poezją litewską: z Tomasem Venclovą rozmawia Andrzej Zawada, 20.05.2021 (po polsku);
2. Spotkanie z poezją litewską: Giedrė Kazlauskaitė, Ernestas Noreika, Agnė Žagrakalytė, Waldek Mazur i Agnieszka Rembiałkowska, 21.05.2021 (po polsku i po litewsku, z tłumaczeniem konsekutywnym).
Almanach festiwalowy, zawierający m.in. wiersze Tomasa Venclovy w przekładzie Beaty Kalęby oraz przełożone przez Agnieszkę Rembiałkowską esej Neringi Butnoriūtė, wiersze i komentarze Giedrė Kazlauskaitė, Ernestasa Noreiki i Agnė Žagrakalytė, do pobrania tutaj: PDF ALMANACH 6 MFP SILESIUS.

 

20 maja 2021 roku zostały ogłoszone nominacje XVI edycji Nagrody Literackiej Gdynia; decyzją kapituły w finałowej piątce w kategorii przekładów znalazła się powieść Maranta litewskiej pisarki Birutė Jonuškaitė w przekładzie Agnieszki Rembiałkowskiej.

 

20 maja 2021 roku zostały ogłoszone wyniki wiosennego konkursu Litewskiego Instytutu Kultury (Lietuvos kultūros institutas) na dofinansowanie przekładów literatury litewskiej. Oto wyróżnione propozycje polskich tłumaczy i wydawnictw:
1) w kategorii publikacji książkowych (w tym książki ilustrowane):
Birutė Jonuškaitė, powieść Maestro, tłum. Joanna Tabor, wyd. Pogranicze;
Daina Opolskaitė, zbiór opowiadań Dienų piramidės, tłum. Kamil Pecela, wyd. Marpress;
Evelina Dačiūtė, Aušra Kiudulaitė, Laimė yra lapė, tłum. Joanna Tabor, wyd. Adamada;
Julius Keleras, Vanda Padimanskaitė, 66 istorijos, tłum. Zuzanna Mrozikowa, wyd. Convivo;
2) w kategorii tłumaczeń próbnych:
Dalius Jonkus, artykuł Kultūros samprata Antano Maceinos filosofijoje ir kultūros fenomenologijos galimybės, tłum. Kamil Pecela;
Julius Keleras, wiersze z tomu Nepaliekantis miestas, tłum. Paulina Ciucka.

 

19 maja 2021 roku odbyła się premiera polskiego przekładu kultowej powieści Mleko matki wybitnej łotewskiej pisarki Nory Iksteny (oryg. Mātes piens; z łotewskiego przełożył Daniel Łubiński). Więcej – na stronie wydawcy: Sonia Draga.

 

7 maja 2021 roku odbył się IV Quiz Internetowy Towarzystwa Języka Litewskiego (Ketvirtoji internetinė Lietuvių kalbos draugijos viktorina). W quizie wzięło udział 591 osób, w tym 27 spoza Litwy (a 7 z Polski). Wśród laureatów I miejsca (co oznacza 25 poprawnych odpowiedzi na 25 pytań; taki wynik osiągnęło tylko 20 uczestników quizu) w tym roku jest troje naszych magistrantów: Emilia Weronika Jarnutowska, Anna Krawczyk i Michał Kazimierz Wieczorek. Duma i gratulacje!

Organizator: Towarzystwo Języka Litewskiego (Lietuvių kalbos draugija), z okazji świętowanego na Litwie Dnia Języka, Książki i Przywrócenia Czcionki Łacińskiej (Spaudos atgavimo, kalbos ir knygos diena).

 

W dniach 1-14 maja 2021 roku w Międzynarodowym Centrum Pisarzy i Tłumaczy w Nidzie i częściowo zdalnie odbyły się polsko-litewskie warsztaty translatorskie Literatūros vertimų virtuvė = Przekładalnia literacka. W warsztatach wzięli udział młodzi tłumacze z Polski – nasi magistranci Anna Krawczyk, Emilia Jarnutowska, Michał Wieczorek – oraz z Litwy – Jūratė Petronienė, Karolina Slotvinska; wykładowcami byli Irena Aleksaitė, Vytautas Dekšnys i Agnieszka Rembiałkowska.
Tłumacze pracowali w podgrupach językowych: grupa polska przygotowywała przekłady wokół antologii Žemė oraz przekłady wierszy współczesnych poetów litewskiego Pomorza, a grupa litewska – przekłady utworów Anny Piwkowskiej, Jacka Gutorowa, Wojciecha Bonowicza, Tymoteusza Karpowicza, Marcina Sendeckiego, Andrzeja Strumiłły. Ponadto program warsztatów obejmował m.in. wykłady dr. Marijusa Šidlauskasa (Uniwersytet Kłajpedzki; Poetai žemininkai: tradicija ir kontekstai = Poeci-twórcy antologii Žemė: tradycja i konteksty) i dr Małgorzaty Kasner (Instytut Slawistyki PAN; Poeta burz i huraganów: Juozas Kėkštas i ziemianie = Audrų ir vėtrų poetas: Juozas Adomavičius-Kėkštas ir žemininkai), spotkanie z nidzką poetką Daivą Molytė-Lukauskienė, wycieczki szlakiem poczty, pozyskiwania bursztynu, kultury kurortowej (Juodkrantė, prow. Arūnas Balna) i literackiego dwudziestolecia międzywojennego (Kłajpeda, prow. Rasa Miuller), wizytę w Bibliotece im. I. Simonaitytė w Kłajpedzie ze zwiedzaniem wystawy Poetai ir rašytojai medaliuose Algirdasa Bosasa oraz finałową publiczną prezentację przekładów warsztatowych w Nidzie.
Przekłady projektowe (Poruszenie Ziemi = Išjudinta Žemė. Wybór wierszy i prozy twórców antologii Žemė w przekładzie na język polski oraz Wiersze i wrony)  są publikowane na stronach projektu (www.klavb.lt i www.tvrc.lt), w kłajpedzkim czasopiśmie Durys oraz na Kłajpedzkich Targach Ksiązki, które odbędą się jesienią 2021 roku.

Partnerzy projektu: Okręgowa Biblioteka Publiczna im. I. Simonaitytė w Kłajpedzie (koordynator: Jolita Latakienė) & Zakład Bałtystyki Uniwersytetu Warszawskiego (koordynator: Agnieszka Rembiałkowska); Instytut Polski w Wilnie; Biblioteka Publiczna im. V. Miliūnasa w Neryndze. Finansowanie projektu: Litewska Rada Kultury (Lietuvos kultūros taryba). Za konsultacje i cenne uwagi dotyczące twórców antologii Žemė tłumacze serdecznie dziękują dr. hab. Inesie Szulskiej, dr Małgorzacie Kasner, dr. Marijusowi Šidlauskasowi oraz wszystkim współuczestnikom warsztatów.

 

W maju 2021 roku w internetowym magazynie Drobiazgi ukazał się miniwybór wierszy litewskiej poetki Grety Ambrazaitė w przekładzie Pauliny Ciuckiej.

 

24 kwietnia 2021 roku odbył się (online) Dzień Otwarty na UW: https://www.uw.edu.pl/dzien-otwarty-uw-2021-online/. Program „wirtualnego stoiska bałtystycznego” obejmował m.in. spotkania informacyjne, lekcje pokazowe języków bałtyckich: Zagadaj do sąsiada (litewski, prow. Paweł Brudzyński), Czym się różni smok od kwiatka? (łotewski, prow. Alicja Kosim) i czaty.
Na YT pojawił się nowy filmik (4 min): Poznaj bałtystów z UW, w którym wystąpili nasi studenci, doktoranci i absolwenci, a Ida Zalewska stworzyła minikomiks o tym, czym jest i czym nie jest bałtystyka 😉

Organizacja: Koło Naukowe Bałtystów UW i przyjaciele.

 

Od 15 kwietnia do 15 maja 2021 roku w Warszawie i w odmętach sieci trwała akcja Wiersze w mieście. Wśród 20 krajów uczestniczących w V edycji projektu poetycko-translatorskiego w przestrzeni miasta (temat 2021: WSPÓLNOTA) była również Litwa. Reprezentował ją wiersz *** [wczytuję się w ciebie] Mariusa Burokasa w przekładzie Agnieszki Rembiałkowskiej; czytają Rasa Rimickaitė i Paweł Iwanicki.
Więcej (teksty, audio, filmy, wydarzenia towarzyszące, akcje społeczne): www.wierszewmiescie.eu; FB.

Organizatorzy: europejskie instytuty kultury i działy kulturalne ambasad (w tym: Litewski Instytut Kultury) zrzeszone w EUNIC Warszawa; Miasto Stołeczne Warszawa, Staromiejski Dom Kultury; w partnerstwie z Przedstawicielstwem Komisji Europejskiej w Polsce i Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury.

 

Wokół Wielkanocy 2021 roku studenci bałtystyki pod kierunkiem Ireny Aleksy stworzyli serię pisanek woskiem malowanych, z tradycyjnymi bałtyckimi ornamentami. Podobno wystarczy ozdobić w ten sposób – bagatela – 200 pisanek, a szczęście i zdrowie zapewnione!
Oto pandemiczne dzieła naszych studentów 🙂

 

31 marca 2021 roku w Pracowni Polsko-Bałtyckich Kontaktów Kulturowych odbyło się (online) spotkanie: Polskie i światowe kino oczami aktora Andrisa Keišsa.
Andris Keišs jest jednym z najpopularniejszych łotewskich aktorów, znanym z wielu różnorodnych ról w kinie oraz teatrze. Zagrał w oskarowym filmie Niemiłość Andrieja Zwiagincewa, w Polsce zaś pracował ostatnio z reżyserem Patrykiem Vegą.

Spotkanie poprowadziła dr Sandra Užule-Fons.

 

30 marca 2021 roku z inicjatywy Koła Naukowego Bałtystów odbyły się przedświąteczne warsztaty z tworzenia sodasów (sadów, pająków), które poprowadziła Gina Pilipavičiūtė-Gugała. 

 

W marcu 2021 roku w krakowskim kwartalniku Czas Literatury 1 (13) / 2021 ukazał się przekład Milczenników (lit. Tylaraščiai) litewskiego prozaika i performera Rolandasa Rastauskasa (tłum. Kamil Pecela).

 

W marcu 2021 roku nakładem wydawnictwa Karta ukazała się książka Jak zostaje się albinosem. Wojna w Afganistanie oczami sowieckiego żołnierza 1979-1981 (oryg. Kaip tampama albinosais) Zigmasa Stankusa, przetłumaczona z języka litewskiego przez Jana Sienkiewicza.

 

1 marca 2021 roku w ramach Europejskiego Dnia Języków Agnieszka Rembiałkowska przeprowadziła dla uczniów LXIII LO im. Lajosa Kossutha w Warszawie zdalną lekcję pt. „Z czym się je cepeliny? – o Litwie, języku litewskim i litwomaniakach”.

 

24 lutego 2021 roku odbyła się zdalna premiera powieści „Silva rerum III” Kristiny Sabaliauskaitė w przekładzie Kamila Peceli (Wydawnictwo Literackie 2021). Nagranie ze spotkania z Kristiną Sabaliauskaitė (po polsku, moderator: Michał Nogaś) – dostępne na FB.
Kamil Pecela: Zagubienie i poszukiwanie. O III części Silva rerum Kristiny Sabaliauskaitė (Przegląd Bałtycki)
Agnieszka Smarzewska: Barok w płomieniach (Przegląd Bałtycki)

.

 

W dniach 22-28 lutego 2021 roku na Litwie odbył się – jako swoista wirtualna odsłona odwołanych ze względu na pandemię Wileńskich Targów Książki – zdalny festiwal Tydzień Książki (Knygų savaitė). Nagrania ze spotkań autorskich, dyskusji panelowych i prezentacji książek są dostępne na stronie Mediateki LRT.
Miedzy innymi –  dwa spotkania z wątkami polsko-litewskimi:
1. „Traktat poetycki z moim komentarzem” w dwóch Miłoszowych językach (przekład litewski – Tomas Venclova; Vilnius: Apostrofa 2021), czyli Mindaugas Kvietkauskas rozmawia z Tomasem Venclovą i Aleksandrem Fiutem (po litewsku i częściowo po polsku).
2. Pierwszy litewski wywiad po noblu:), czyli Kristina Sabaliauskaitė rozmawia z Olgą Tokarczuk (po polsku; m.in. o powieści historycznej – wokół litewskiego wydania „Biegunów” i „Ksiąg Jakubowych” oraz polskiego wydania „Silva rerum III”).

 

21 lutego 2021 roku, w Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego, na Litwie zostały ogłoszone wyniki plebiscytu na Słowo roku i Powiedzenie roku, organizowanego przez Towarzystwo Języka Litewskiego (Lietuvių kalbos draugija), Instytut Języka Litewskiego (Lietuvių kalbos institutas) i portal Alfa.lt. Więcej o litewskich słowach pandemicznych  – na stronie SłowaNaCzasie.uw.edu.pl (przy współudziale Agnieszki Rembiałkowskiej).

Litewskie słowa roku: MELAGIENA 'łżewieść' i KAUKĖ 'maska' (oraz przemytnicy książek)

 

3 lutego 2021 roku w litewskiej telewizji publicznej, w programie „Labas rytas, Lietuva” (Dzień dobry, Litwo), dr Jūratė Čerškutė przedstawiła najnowsze litewskie wydania polskich noblistów:
1. Olga Tokarczuk: „Praamžiai ir kiti laikai” [Prawiek i inne czasy], tłum. Vyturys Jarutis, Vilnius: LRSL 2021 (wydanie II poprawione).
2. Czesław Miłosz: „Poetinis traktatas su mano komentarais = Traktat poetycki z moim komentarzem” (edycja dwujęzyczna), tłum. Tomas Venclova, Vilnius: Apostrofa: 2021.

Nagranie (po litewsku): „Knygų apžvalgoje” – Jūratės Čerškutės rekomendacijos.

 

20 stycznia 2021 roku dr hab. Inesa Szulska uczestniczyła w zdalnych kursach doskonalących dla wykładowców ośrodków lituanistycznych spoza Litwy. Program kursu obejmował wykłady: „Žvilgsnis į lietuvių kalbos kaip užsienio mokymą su vadovėliu Learn and Speak Lithuanian“ (dr Teresė Ringailienė), „Lituanistikos duomenų bazė mokslo sklaidai“ (doc. dr Ingė Lukšaitė, prof. dr Rūta Petrauskaitė, Lina Bloveščiūnienė, Nijolė Kolesinskienė) oraz „Lietuvos kūrybinė fotografija: saviti bruožai ir globalūs kontekstai“ (doc. dr Tomas Pabedinskas).

Organizator kursów: Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie, w ramach międzynarodowego projektu „Wzmocnienie współpracy pomiędzy ośrodkami bałtystycznymi za granicą i instytucjami naukowymi na Litwie“ (finansowanie: Fundusze Strukturalne Unii Europejskiej), którego partnerem jest nasza katedra.

 

13 stycznia 2021 roku w siedzibie Republiki Litewskiej w Warszawie upamiętniono 30. rocznicę tragicznych wydarzeń pod wieżą telewizyjną w Wilnie – odbyła się zdalna premiera filmu dokumentalnego „Litwa będzie wolna / Lietuva bus laisva”. W spotkaniu wzięli udział m.in. ambasador Republiki Litewskiej w Polsce JE Eduardas Borisovas i reżyserka filmu Vita Drygas-Niewińska (tłumaczenie konsekutywne – Agnieszka Rembiałkowska).
Koordynatorką produkcji była dr Mirijana Kozak; napisy litewskie i polskie do filmu opracowali Vyturys Jarutis i Agnieszka Rembiałkowska; rozstawienie napisów angielskich – Michał Kazimierz Wieczorek.

Film w całości dostępny na YT:  „Litwa będzie wolna / Lietuva bus laisva”.

 

11 stycznia 2021 roku w ramach spotkań Pracowni Polsko-Bałtyckich Kontaktów Kulturowych odbyła się (online) prelekcja „Przedsiębiorczość społeczna młodego pokolenia na Łotwie”. Gościem Pracowni był Joren Dobkiewicz – ekspert ds. przedsiębiorczości w Radzie miasta Daugavpils, dyrektor NGO New East, kierownik projektów „Media Lab”, „Lavka” oraz innych.

 

7 stycznia 2021 roku nasza magistrantka Emilia Jarnutowska (pod opieką dr Justyny Prusinowskiej) wygłosiła zdalny wykład dla studentów Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu na temat polskich przekładów literackich z litewskiego i łotewskiego w XXI wieku.

 

6 stycznia 2021 roku nasz magistrant Nikołaj Korgol-Sowiński (I rok II stopnia) został laureatem III miejsca w przeprowadzonym na Litwie Konkursie na najlepszą pracę kwalifikacyjną (licencjacką lub magisterską) w dziedzinie szeroko pojmowanej problematyki Wileńszczyzny. Wyróżnienie uzyskał na podstawie pracy licencjackiej „Obraz pogranicza w książce Mieczysława Jałowieckiego »Na skraju Imperium i inne wspomnienia«” (pod opieką dr hab. Inesy Szulskiej). Jest to jedyna wyróżniona praca o profilu humanistycznym spoza grona absolwentów wyższych uczelni z Litwy.
Organizatorem Konkursu było Stowarzyszenie Naukowców Polaków Litwy.

Lista laureatów (finał wywiadu z Wojciechem Stankiewiczem, prezesem SNPL)

 

W styczniu 2021 roku studenci I roku I stopnia Kacper Hermann i Przemysław Podleśny – jako stypendyści rządu litewskiego – uczestniczyli w 4-tygodniowych zdalnych zimowych kursach języka litewskiego na Uniwersytecie Wileńskim i na Uniwersytecie Kłajpedzkim.

 

W styczniu 2021 roku w sprzedaży pojawił się 40., niemal w całości poświęcony Litwie, numer kwartalnika „Herito” (3/2020), a w nim – wśród innych znakomitych tekstów, 272 strony! – esej „Mistrz wiecznego ruchu” Mindaugasa Kvietkauskasa w przekładzie Joanny Tabor oraz artykuł „Wileńska opowieść Mikalojusa Vorobjovasa” Małgorzaty Kasner. Więcej na stronie wydawcy (Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie).