3 grudnia 2025 w Zakładzie Bałtystyki odbył się wykład dr Eleonory Terleckienė z Uniwersytetu Wileńskiego poświęcony strukturze dawnej książki: „Nuo antraštinio puslapio iki finis: senosios knygos architektūra”.
W listopadzie i grudniu 2025 roku odbywa się cykl zdalnych wykładów doskonalących dla nauczycieli lituanistów, którego słuchaczami są także nasi wykładowcy i magistranci.
Organizator: Katedra Studiów Lituanistycznych, Uniwersytet Wileński.
W listopadzie 2025 roku publikacja B. Bolesławita [Józef Ignacy Kraszewski], Rachunki. Wybór z lat 1866-1869, pod red. naukową D. M. Osińskiego i I. Szulskiej, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego (2025) uzyskała nominację do Nagrody im. prof. Jerzego Skowronka. W konkursie o Nagrodę o charakterze ogólnopolskim zgłoszono 24 pozycje wydane w bieżącym roku z dziedziny historii i archiwistyki. Ogłoszenie werdyktu jury XXX edycji Nagrody im. prof. Jerzego Skowronka nastąpi podczas otwarcia Targów Książki Historycznej na Zamku Królewskim w Warszawie 27 listopada.
25 listopada 2025 roku gościliśmy Irenę Aleksaitė, tłumaczkę literatury polskiej na język litewski, oraz litewskiego poetę i eseistę Donatasa Petrošiusa, którzy poprowadzili dla nas warsztaty translatorskie. Omawialiśmy m.in. litewskie wydanie książki Ten się śmieje, kto ma zęby Zyty Rudzkiej (Tas juokiasi, kas dantis turi, tłum. Irena Aleksaitė, Kitos knygos 2025), szkic Karo turizmas (Turystyka wojenna) i wiersze Donatasa Petrošiusa, rozmawialiśmy o protestach twórców kultury na Litwie i o sytuacji Ukrainy, o litewskiej szkole eseju i o realiach życia tłumacza.
Organizatorzy: Związek Pisarzy Litwy, Zakład Bałtystyki UW.
Wywiady z Ireną Aleksaitė: „Metai”, 8-9/2025 i „Meno bangos”, 30.08.2025.
Wywiad z Zytą Rudzką (po litewsku, rozmawiała Irena Aleksaitė): „Lietuvos rytas”, 21.11.2025.
Fot. Monika Michaliszyn
W dniach 20-22 listopada 2025 roku w Wilnie odbyła się III Międzynarodowa Szkoła Bałtystyczna (Trečioji tarptautinė baltistikos mokykla), w której wzięli udział nasz magistrant Mateusz Rusiłowski i nasza absolwentka Julia Antosiewicz.
Organizator: Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wileńskiego.
Program (portal Baltnexus).
13 listopada 2025 roku na Dobrej 55 w Warszawie odbyło się spotkanie z litewskim historykiem i pisarzem Norbertasem Černiauskasem, podczas którego zaprezentowano jego książkę 1940. Ostatnie lato na Litwie (przeł. Katarzyna Korzeniewska, KEW 2025). Dyskusję tłumaczyła konsekutywnie Rasa Rimickaitė, a wśród publiczności nie brakowało warszawskich bałtystów.
Organizatorzy: Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej UW, Kolegium Europy Wschodniej, Litewska kultura w Polsce.
Fotorelacja – FB Kolegium Europy Wschodniej.
O książce – Anna Matusevič: W przededniu katastrofy. Czym żyła Litwa latem 1940 roku. „Przegląd Bałtycki”, 15.09.2022
7 listopada 2025 roku odbyło się zdalne seminarium Tekstai kaip tiltai į lietuvių kalbos mokymą (program), w którym uczestniczyły dr hab., prof. ucz. Inesa Szulska, Zofia Mitan i Agnieszka Rembiałkowska.
Organizator: Instytut Literatury Litewskiej i Folkloru.
5 listopada 2025 roku w siedzibie Ambasady Republiki Litewskiej w Warszawie odbyła się prezentacja książki Mikalojus Konstantinas Čiurlionis. Korespondencja / Korespondencija 2: 1907-1910 (Kowno: Narodowe Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa, 2024). Autorzy opracowania: Radosław Okulicz Kozaryn, Nijolė Adomavičienė, Audra Kairienė, Petras Kimbrys †, Helena Żytkowicz †; redakcja naukowa: Nida Gaidauskienė, redakcja i korekta tekstu litewskiego, indeksy: Aurelija Gražina Rukšaitė, korekta tekstu polskiego, tłumaczenie kalendarium: Joanna Tabor. Po dyskusji odbył się recital fortepianowy Motiejusa Bazarasa.
W Warszawie książkę można kupić w Zachęcie.
W dniach 24-25 października 2025 roku w Wilnie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa Local Feminisms in the Baltic Region. The late 19th – first half of the 20th century. Parallels, Differences, and Influences. Naszą katedrę reprezentowały dr Alicja Kitlasz (referat Women behind the Books: Female Translators from English in Lithuania and Latvia during the Interwar Period), dr Monika Michaliszyn (referat Polish Women’s Organizations and the Situation of Women in Poland in the Latvian Press in the First Half of the 20th Century) i dr Joanna Tabor (referat On the Path to Self-determination – Female Characters in the Modernist Prose of Jurgis Savickis).
Organizatorzy: Instytut Literatury Litewskiej i Folkloru, Uniwersytet Łotewski (Instytut Literatury, Folkloru i Sztuki), Uniwersytet w Tallinie, Uniwersytet Warszawski (KJOMiB).
Program konferencji – PDF. Streszczenia wystąpień – PDF.
24 października 2025 roku w Miejskiej Galerii Sztuki w Poniewieżu została otwarta międzynarodowa wystawa „Ziemia Laudy. Co kryje kaseta Sienkiewicza – Liaudos žemė. Ką slepia Senkevičiaus dėžutė?”, podczas której zaprezentowano piękną szkatułę z XIX-wiecznymi zdjęciami regionu uwiecznionego na kartach „Potopu”, ozdobioną akwarelami R. Szwojnickiego i listą darczyńców (dar czytelników z Laudy wręczony pisarzowi w 1900 r. podczas jubileuszu XXV-lecia pracy twórczej w Warszawie). W ramach programu edukacyjnego towarzyszącego ekspozycji dr hab. Inesa Szulska, prof. ucz. wygłosiła referat Henriko Senkevičiaus XXV metų kūrybos jubiliejaus atgarsiai – Liaudos dėžutės paslaptys (Pokłosie jubileuszu XXV-lecia pracy literackiej Henryka Sienkiewicza – sekrety szkatułki z Laudy), który spotkał się z dużym zainteresowaniem licznie zgromadzonych słuchaczy, potomków miejscowej szlachty i jej sympatyków.
Organizator: Muzeum Krajoznawcze w Poniewieżu, partnerzy: Muzeum Pałacyk H. Sienkiewicza w Oblęgorku (Oddział Muzeum Narodowego w Kielcach), Instytut Polski w Wilnie, Miejska Galeria Sztuki w Poniewieżu, Litewskie Narodowe Muzeum Sztuki, Litewska Narodowa Biblioteka im. M. Mażwida, Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny (FINA), Okręgowa Biblioteka im. G. Petkevičaitė-Bitė, dwór w Bystrampolu. Projekt został sfinansowany ze środków Litewskiej Rady Kultury (Lietuvos kultūros taryba).
Esej z wywiadami – Tomasz Otocki: Sienkiewicz wraca na Laudę. Polsko-litewska wystawa w Poniewieżu, „Kurier Wileński”, 23.11.2025.
Fot. Gediminas Kartanas.
Program kongresu, streszczenia, notki.
W dniach 9-10 października 2025 roku na Uniwersytecie Łotewskim w Rydze odbyła się XII Międzynarodowa Konferencja Bałtystyczna „Bridges in the Baltics„. Naszą Katedrę reprezentowali Grigorij Baramov (tegoroczny absolwent studiów magisterskich) i Stanisław Szeliga (II rok studiów licencjackich). Następna edycja konferencji odbędzie się w Warszawie.
Foto za: FB Bridges in the Baltics, Stanisław Szeliga
W dniach 7-11 października 2025 roku w Wilnie i w Płungianach (lit. Plungė) odbyło się XIII międzynarodowe seminarium translatorskie, organizowane co dwa lata przez Litewski Instytut Kultury, w tym roku – w partnerstwie z organizacją ATLAS (w ramach projektu Archipelagos). W seminarium wzięli udział tłumacze literatury litewskiej z 17 krajów; z Polski – Izabela Korybut-Daszkiewicz, Agnieszka Rembiałkowska, Paulina Ciucka i Katarzyna Korzeniewska.
Notka na portalu organizatora (Litewski Instytut Kultury – Lietuvos kultūros institutas).
Ulubione słowa tłumaczy (FB Litewski Instytut Kultury).
W dniach 3-5 października 2025 roku odbył się festiwal Wilno w Gdańsku / Vilnius Gdanske, w programie – m.in. dwa spotkania poświęcone literaturze litewskiej:
– panel O tłumaczeniach oraz popularyzacji i percepcji kultury litewskiej w Polsce, 4.09.2025, z udziałem Agnieszki Smarzewskiej i Agnieszki Rembiałkowskiej, prow. Fabian Cieślik, tłum. PJM Marta Jaroń – nagranie YT (Gdański Archipelag Kultury)
– Kropla w morzu, 5.09.2025, czyli spotkanie z litewską pisarką Jurgą Vilė, autorką książek graficznych Syberyjskie haiku (ilustr. Lina Itagaki, tłum. Małgorzata Gierałtowska, Pogranicze 2022) oraz Moja przyjaciółka ośmiornica (ilustr. Akvilė Magicdustė, tłum. Agnieszka Smarzewska, Widnokrąg 2025), prow. Salcia Hałas, tłum. konsekutywne Živilė Wygońska, tłumaczenie PJM Marta Jaroń, Łukasz Lenczewski) i warsztaty plastyczne (prow. Justyna Aksinowicz) – nagranie YT (Gdański Archipelag Kultury).
27 września 2025 roku w siedzibie Ambasady Republiki Łotewskiej w Warszawie odbyła się prezentacja książki Septiņas dienas Miltiņu karaļvalstī łotewskiego pisarza Mārisa Mičerevskisa, którą na język polski – jako Siedem dni w królestwie Mąkolina – przełożyła Marta Wiślicka (redakcja – Alicja Kitlasz). Przedstawiono także przekład ukraiński autorstwa Liny Melnyk. Książki ukazały się nakładem wydawnictwa SIA Rundas.
Relacja z prezentacji warszawskiej (po łotewsku, portal Rundas)..
Relacje ze spotkań wokół książki w Kielcach (XI 2025): SWPW.eu i Kielce.eu.
Wywiad z Martą Wiślicką (po łotewsku, portal Rundas).
26 września 2025 roku dr Justyna Prusinowska odebrała z rąk Jego Magnificencji Rektora Gundarsa Bērziņša doktorat honorowy Uniwersytetu Łotewskiego w Rydze. Wyróżnienie przyznano za „szczególne osiągnięcia w pracy naukowej, które przyczyniły się do międzynarodowego uznania Łotwy i Uniwersytetu Łotewskiego oraz wzmocnienia więzi kulturalnych między krajami europejskimi”.
Serdecznie gratulujemy!
17 września 2025 roku w Centrum Sztuki Współczesnej (ŠMC) w Wilnie odbyła się prezentacja monografii Galvoja fizikas! Ričardo Gavelio prozos sistema, której autorką jest dr Jūratė Čerškutė (Vilnius: Lapas, 2025). Nagranie z prezentacji (YT Pilaitės bendruomenė).
Zdjęcie za: FB Leidykla LAPAS.
W dniach 17–19 września 2025 roku na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie odbył się kurs kulturoznawczy „Lietuvos kultūra – tradicijų ir dabarties dermės”, w którym wzięło udział dwoje naszych studentów: Marty Cieślik i Mateusz Rusiłowski.Kurs organizowany był w ramach projektu SANTAKOS, koordynowanego przez VDU i finansowanego ze środków Švietimo, Mokslo ir Sporto Ministerija.
W dniach 15-19 września 2025 roku w Wilnie odbyły się kursy doskonalące dla wykładowców ośrodków lituanistycznych spoza Litwy; uczestnikami byli nauczyciele z Armenii, Czech, Estonii, Finlandii, Gruzji, Łotwy, Niemiec, Węgier i z Polski (bałtystykę warszawską reprezentowała Agnieszka Rembiałkowska, bałtologię poznańską – Bogusława Mysakowska-Wojtkowiak, lituanistów z Wrocławia – Tatjana Vologdina).
Organizator: Katedra Studiów Lituanistycznych Uniwersytetu Wileńskiego.
Notka i zdjęcia (FB Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wileńskiego).
W dniach 1–7 września 2025 roku w Krasnogrudzie i Druskiennikach odbył się kolejny Sejmik literacki, czyli polsko-litewskie warsztaty translatorskie, w których wzięło udział także kilkoro studentów, absolwentów i wykładowców Katedry.
Prezentacje końcowe warsztatów – nagrania z wieczorów poezji:
– Dwór Miłosza, Międzynarodowe Centrum Dialogu w Krasnogrudzie, 2.09.2025 (Tekstai-TV, Benediktas Januševičius)
– Druskininkų savivaldybės viešoji biblioteka, 4.09.2025 (Tekstai-TV, Benediktas Januševičius)
Zdjęcia (FB Benediktas Januševičius)
W sierpniu 2025 roku ukazał się I tom dylogii powieściowej Cesarzowa Piotra Kristiny Sabaliauskaitė (przekład z litewskiego: Eliza Deszczyńska, Wydawnictwo Literackie 2025).
Latem 2025 roku w stypendiowanym wakacyjnym kursie języka litewskiego w Kłajpedzie wziął udział nasz student Bartłomiej Kuleta.
30 lipca 2025 roku na ogólnolitewskim portalu LRT.LT w cyklu poświęconym wybitnym przedstawicielom zagranicznych ośrodków lituanistycznych – alumnom Uniwersytetu Wileńskiego ukazał się artykuł oparty na wywiadzie z dr Joanną Tabor: Varšuvos universitete lietuvių kalbos mokanti Joanna: stengiuosi perduoti meilę kalbai; wersja angielska.
W dniach 4–7 lipca 2025 roku czworo studentów bałtystyki: Anastazja Muciek, Stanisław Szeliga, Tadeusz Wagner i Grigorij Baramov, pod opieką dr Moniki Michaliszyn, wzięło udział w studyjnym wyjeździe na Młodzieżowe Święto Pieśni i Tańca w Rydze.
Wyjazd finansowany był ze środków Funduszu Doskonałości Dydaktycznej.
4 lipca 2025 roku w Lublinie w ramach festiwalu Wschód Kultury – Inne Brzmienia i cyklu literackiego Wschodni Express odbyła się prezentacja dwujęzycznego zbioru wierszy Lista obecności Birutė Jonuškaitė (przekład z litewskiego i posłowie – Agnieszka Rembiałkowska, ilustracje Daiva Kairevičiūtė, Warsztaty Kultury 2025). Spotkanie z udziałem autorki i tłumaczki zapowiedziała Aleksandra Zińczuk, prowadziła Jadwiga Graboś, tłumaczyła na PJM Magdalena Gach. Wcześniej na Grodzkiej 7 obył się wernisaż wystawy Między czernią a bielą Daivy Kairevičiūtė.
Nagranie ze spotkania (YT Warsztaty Kultury).
30 czerwca 2025 roku w Galerii Strumiłło w Maćkowej Rudzie w ramach festiwalu Wielkie Xięstwo Poezji odbyło się spotkanie z litewskim poetą Gintarasem Grajauskasem i prezentacja jego dwujęzycznego zbioru wierszy Wpływ wielkości zaniedbywalnie małych na megastruktury (przekład z litewskiego i posłowie – Agnieszka Rembiałkowska, grafika – Wiesław Szumiński, Pogranicze 2025).
Nagranie ze spotkania (YT cykl Audiostories, real. Wołodymyr Olszański).
22 czerwca 2025 roku w Domu Literatury w Warszawie odbyło się spotkanie Styk: Venclova, Miłosz, Suckewer z udziałem Krzysztofa Czyżewskiego i Mindaugasa Kvietkauskasa. Dyskutowano i czytano poezję – po polsku wiersze Mindaugasa Kvietkauskasa z jego najnowszego zbioru Gruntiniai vandenys czytała autorka przekładów Joanna Tabor.
Organizator: Polski PEN Club, w ramach festiwalu Warszawa wierszy, w 2025 roku z tematem przewodnim Poezja pogranicza.
W czerwcu 2025 roku nakładem wydawnictwa Widnokrąg ukazała się książka Moja przyjaciółka ośmiornica Jurgi Vilė i Akvilė Magicdustė, przełożona z litewskiego przez Agnieszkę Smarzewską.
W dniach 26–27 maja 2025 roku w Zakładzie Bałtystyki gościła Wiosna Poezji. W tym roku odwiedzili nas: Ramunė Brundzaitė, Marius Burokas, Rimvydas Stankevičius i Linas Daugėla. Spotkania odbywały się na Wydziale Polonistyki UW oraz w kawiarni Instytutu Teatralnego, moderowały – Agnieszka Rembiałkowska i Jūratė Čerškutė. Projekt plakatu (i okładki almanaszku): Anastazja Muciek.
Relacja Sarny Grażyny – FB AER.
Notka – Marty Cieślik: Poezija po kaštonais 2025 (www.punskas.pl)
15 maja 2025 roku naszym gościem była dr Akvilina Cicėnaitė, pisarka, literaturoznawczyni, religioznawczyni, autorka książki Słownik języka angielskiego, którą na język polski przetłumaczyła Agnieszka Rembiałkowska (Wydawnictwo Marpress, Gdańsk 2024). Akvilina Cicėnaitė wygłosiła wykład poświęcony rolom społecznym współczesnych pisarzy litewskich, a otwarte spotkanie autorskie prowadziła dr Jūratė Čerškutė.
7 maja 2025 roku, podczas organizowanego w ramach Dni Polonistyki Wielkiego Quizu Wydziału Polonistyki, polonistyczno-bałtystyczna drużyna z Marty Cieślik w składzie zdobyła pierwsze miejsce!
Serdecznie gratulujemy Marty i całej Drużynie!
25 kwietnia 2025 roku dr Paweł Brudzyński wygłosił dwa gościnne wykłady w XXI Liceum Ogólnokształcącym im. Hugona Kołłątaja w Warszawie. Jeden z wykładów poświęcony był kulturze litewskiej, a drugi – językowi litewskiemu.
25 kwietnia 2025 roku w Gdańsku, w ramach wydarzeń towarzyszących festiwalowi Odnalezione w tłumaczeniu 2025. Edycja modernistyczna, odbyło się spotkanie Śniadanie Versopolis, z udziałem poetki z Łotwy Elvīry Blomy oraz poetki z Portugalii Marii Caetano Vilalobos, które poprowadziła Marta Pilarska. Wiersze Elvīry Blomy przełożyła na polski Paulina Ciucka; zostały opublikowane w trójjęzycznym zbiorku Podobają mu się te wiersze (Instytut Kultury Miejskiej, 2025).
Program festiwalu Odnalezione w tłumaczeniu 2025.
16 kwietnia 2025 roku, pod opieką mgr Ireny Aleksy, odbyły się warsztaty ze zdobienia pisanek woskiem.
12 kwietnia 2025 roku odbył się Dzień Otwarty UW. Bałtystyka, oczywiście, również była obecna.
https://polon.uw.edu.pl/dzien-otwarty-2025/
11 kwietnia 2025 roku odbył się wykład A short introduction to contemporary Lithuanian theatre, który poprowadziła Rimgailė Renevytė, teatrolożka współpracująca z Litewskim Narodowym Teatrem Dramatycznym (Lietuvos nacionalinis dramos teatras) i Litewską Akademią Muzyki i Teatru (Lietuvos muzikos ir teatro akademija).
7 kwietnia 2025 roku dr hab. Inesa Szulska, prof. ucz. wygłosiła referat „Mińsk i życie kulturalno-literackie miasta w r. 1911 w ocenie wileńskich publicystów” podczas międzynarodowej konferencji naukowej „Polsko-białoruskie związki językowe, literackie, kulturowe i historyczne”.
Organizator konferencji: Katedra Białorutenistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
24 marca 2025 roku w Poniewieżu odbyła się Międzynarodowa Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa „Kalbininkui Juozui Balčikoniui – 190”, podczas której Agnieszka Rembiałkowska wygłosiła referat Apie Juozo Balčikonio ir Jano Otrembskio mokslinį bendradarbiavimą.
Organizatorzy: Komunikacijos centras Knyga-Kalba-Kūryba, Lietvių kalbos draugija, Panevėžio apskrities G. Petkevičaitės-Bitės viešoji biblioteka.
20 marca 2025 roku, z inicjatywy Koła Naukowego Bałtystów, odbyło się spotkanie z Andrzejem Żakiem – absolwentem filologii bałtyckiej, a obecnie doktorantem Instytutu Slawistyki PAN – poświęcone litewskiej akcentuacji.
6 marca 2025 roku w ramach Dnia Języków Obcych, organizowanego przez LXIII LO im. Lajosa Kossutha w Warszawie, Agnieszka Rembiałkowska wygłosiła dla uczniów, nauczycieli i gości szkoły wykład otwarty poświęcony Litwie i językowi litewskiemu.
Na początku 2025 roku ukazało się po polsku studium Nasz obcy poeta. Adam Mickiewicz w kanonie
literatury litewskiej (1883–1940) Viktoriji Šeiny, z j. litewskiego przeł. I. Szulska, red. nauk. B. Kalęba, Seria
„Biblioteka Literatury Pogranicza”, pod red. A. Romanowskiego, wyd. I, Kraków: Universitas, 2024.
Wśród autorów i autorek nominowanych do nagrody Europejski Poeta Wolności 2026 znalazła się litewska poetka Laima Kreivytė, której wiersze na język polski przetłumaczyła Dominika Jagiełka, absolwentka warszawskiej bałtystyki.
