dr Nijola Birgiel

Książki

Dialekty i gwary polskie. Leksykon Omegi, Warszawa 1995 [wspólnie z S. Dubiszem i H. Karaś].

Procesy interferencyjne w mowie dwujęzycznej społeczności litewskiej z Puńska i okolic na Suwalszczyźnie, Warszawa – Puńsk, Wydawnictwo „Aušra”,  2002.

Reikalų raštai ir dokumentai. Skrypt dla studentów IV roku filologii bałtyckiej UW (w języku litewskim), Warszawa – Puńsk, Wydawnictwo „Aušra”, 2005.

 

Artykuły

Wybrane zagadnienia z fleksji polszczyzny Litwinów puńskich, Studia nad polszczyzną kresową, pod red. J. Riegera i W. Werenicza, t. VI, Wrocław 1991, s. 107–129.

Polszczyzna Litwinów puńskich – wybór tekstów, Studia nad polszczyzną kresową, pod red. J. Riegera i W. Werenicza, t. VI, Wrocław 1991, s. 213–221.

Przyimki i wyrażenia przyimkowe w polszczyźnie Litwinów puńskich. In: Materiały XVII Konferencji Młodych Językoznawców-Dydaktyków, pod red. A. Otfinowskiego, Bydgoszcz 1995, s. 85–91.

Polszczyzna dwujęzycznych Litwinów puńskich (wybrane zagadnienia). In: Polono-Slavica Varsoviensia. Słowiańsko-niesłowiańskie kontakty językowe, pod red. J. Siatkowskiego i I. Dolińskiego, Warszawa 1992, s. 89–96 [wspólnie z E. Smułkową].

Juozo Čiuldos gramatikos terminai ir kalba, Lietuvių atgimimo istorijos studijos, t. 6. Juozas Čiulda. Trumpi samprotavimai apie žemaičių kalbos gramatikos taisykles. Opracowanie Giedrius Subačius, Vilnius 1993, s. 56–78 [wspólnie z H. Karaś].

Polszczyzna dziewiętnastowiecznej gramatyki języka żmudzkiego Józefa Czułdy. In: Studia z historii języka polskiego, pod red. W. Kupiszewskiego, Warszawa 1994, s. 135-161 [wspólnie z H. Karaś].

Elementy bałtyckie i wschodniosłowiańskie w przygotowywanym słowniku nazw terenowych północno-wschodniej Polski. In: Wpływy obce w nazewnictwie Polski. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica, 27, Łódź 1993, s. 3–8 [wspólnie z N. Barszczewską, J. Głuszkowską, T. Jasińską i E. Smułkową].

Dwujęzyczność na pograniczu polsko-litewskim. In: Język a tożsamość na pograniczu kultur, pod red. E. Smułkowej i A. Engelking, Białystok 2000, s. 155–158.

Procesy interferencyjne w mowie dwujęzycznej społeczności litewskiej z Puńska i okolic na Suwalszczyźnie. In: Język i kultura białoruska w kontakcie z sąsiadami. Studia poświęcone Antoninie Obrębskiej-Jabłońskiej w stulecie urodzin, pod red. E. Smułkowej i A. Engelking, Warszawa 2001, s. 113–121.

Niektóre aspekty w badaniach pogranicza polsko-litewskiego, „Prace Filologiczne” XLIX, 2004, s. 23-29.

Wybrane przykłady interferencji na pograniczu polsko-litewskim. In: Z małą ojczyzną w sercu. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Zdancewiczowi, pod red. M. Walczak-Mikołajczakowej i B. Zielińskiego, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM, 2005, s. 391–398.

Badania na polsko-litewskim pograniczu językowym. In: Czynić słowami. Studia ofiarowane Krystynie Długosz-Kurczabowej, pod red. H. Karaś, Warszawa, Wydawnictwo Wydziału Polonistyki, 2006, s. 61–73 [wspólnie z H. Karaś].

Oddziaływanie polszczyzny i potocznego języka litewskiego na morfologię i składnię gwary puńskiej, „Prace Filologiczne” 2007, s. 29–36.

Iš doc. B. Mickevičiaus darbų ir gyvenimo. In: Iš Varšuvos lietuvių gyvenimo, red. kol. I. Aleksaitė et al., Puńsk, Wydawnictwo „Aušra”, 2009, 95–102.

Język litewski na Brasławszczyźnie. In: Brasławszczyzna. Pamięć i współczesność. T. 1: Historia regionu, charakterystyka socjolingwistycznaa, świadectwo mieszkańców, pod red. E. Smułkowej, Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2011, s. 188–210.

Teksty litewskie z rejonu brasławskiego (wraz z komentarzem językowym). In: Brasławszczyzna. Pamięć i współczesność. T. 1: Historia regionu. Charakterystyka socjolingwistyczna, świadectwo mieszkańców, pod red. E. Smułkowej, Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2011, s. 611–613.

Punsko krašto lietuviškų šeimų vaikų vardai anksčiau ir dabar. „Terra Jatwezenorum”. Jotvingių krašto istorijos paveldo metraštis, 2011, t. 3, s. 422–428.

Tarmės miršta kitaip negu žmonės. Pokalbis su profesoriumi Zigmu Zinkevičiumi, „Terra Jatwezenorum”, Jotvingių krašto istorijos paveldo metraštis, 2013, t. 5, s. 205–211.

Prielinksnis na ir w lenkų kalboje. Dėl prielinksninių junginių na Litwie // w Litwie, na Litwę // do Litwy, „Voruta” 2013–02–16, nr 4, s. 14.

Tarmė ir bendrinė kalba mokykloje ir namie. Sociolingvistiniai aspektai (Punsko vyresniųjų klasių moksleivių pavyzdžiu), „Terra Jatwezenorum”, Jotvingių krašto istorijos paveldo metraštis, 2014, t. 6, s. 107–116.

 

Redakcja czasopism naukowych

„Prace bałtystyczne: język, literatura, kultura”, t. 3, Warszawa, Wydawnictwo Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, 2006 [wspólnie z M. Kozak].

„Prace bałtystyczne: język, literatura, kultura”, t. 4, Warszawa, Wydawnictwo Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, 2009.

 

Redakcja podręczników i programów nauczania dla szkół litewskich

E. Degutienė, Kalba – tautos širdis. Lietuvių kalbos vadovėlis I gimnazijos kl. Podręcznik języka litewskiego dla kl. I gimnazjum, Puńsk, „Aušra”, 2001.

N. Grigutienė, Knyga – tautos paminklas. Lietuvių kalbos vadovėlis II gimnazijos kl., Podręcznik języka litewskiego dla kl. II gimnazjum, Puńsk, „Aušra”, 2001.

I. Gasperavičiūtė, Žodis – tautos gyvybė. Lietuvių kalbos vadovėlis III gimnazijos kl., Podręcznik języka litewskiego dla kl. III gimnazjum, Puńsk, „Aušra”, 2001.

E. Degutienė, Kalbėti motinos kalba. Podręcznik języka litewskiego dla kl. VI, Puńsk, „Aušra”, 2002.

G. Karaneckienė, Saulutės metų knygelė. Podręcznik do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla kl. II szkoły podstawowej, Puńsk, „Aušra”, 2002.

G. Karaneckienė, Saulutės metų knygelė. Pratybų sąsiuvinis II kl., 1–2 d. Zeszyt ćwiczeń do podręcznika do nauczania zintegrowanego dla kl. II szkoły podstawowej, Puńsk, „Aušra”, 2002.

G. Karaneckienė, I. Berneckaitė, Saulutės metų knygelė. Mokytojo vadovas. Przewodnik metodyczny do nauczania zintegrowanego w języku litewskim w kl. II, Puńsk, „Aušra”, 2002.

B. Wojczulis, N. Grygutis, H. Degutis, Program nauczania języka litewskiego w gimnazjum z litewskim językiem nauczania. III etap edukacyjny. Lietuvių kalbos mokymo programa gimnazijai lietuvių mokomąja kalba, Puńsk, „Aušra”, 2002.

G. Karaneckienė, Saulutės gintarėliai. Podręcznik do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla k. III, Puńsk, „Aušra”, 2003.

G. Karaneckienė, Saulutės gintarėliai. Pratybų sąsiuvinis III kl., 1–2 d. Zeszyt ćwiczeń do podręcznika dla kl.III szkoły podstawowej, cz. 1–2, Puńsk, „Aušra”, 2003.

G. Karaneckienė, I. Berneckaitė, Saulutės gintarėliai. Mokytojo vadovas. Przewodnik metodyczny do nauczania zintegrowanego w języku litewskim w kl. III szkoły podstawowej, Puńsk, „Aušra”, 2003.

N. Grigutienė, Motina. Kalba. Tėvynė. Podręcznik języka litewskiego dla kl. IV, cz. 1, Puńsk, „Aušra”, 2004.

N. Grigutis, B. Wojczulis, Program nauczania języka litewskiego dla liceum ogólnokształcącego i liceum profilowanego z litewskim językiem nauczania. IV etap edukacyjny. Zakres podstawowy i rozszerzony. Lietuvių kalbos mokymo programa bendrojo lavinimo ir profiliuotajam licėjui lietuvių dėstomąja kalba. IV mokymo pakopa. Pagrindinis ir išplėstinis lygmuo, Puńsk, „Aušra”, 2004.

N. Grigutis, B. Wojczulis, H. Degutis, D. Chomicz, Język litewski. Program nauczania w klasach IV-VI szkoły podstawowej z litewskim językiem nauczania.II etap nauczania. Lietuvių kalbos mokymo programa pagrindinės mokyklos lietuvių dėstomąja kalba IV-VI kl. II mokymo pakopa, Puńsk, „Aušra”, 2004.

T. Vaina, Program nauczania zintegrowanego w kl. I-III szkoły podstawowej z litewskim językiem nauczania. Pagrindinės mokyklos lietuvių dėstomąja kalba I-III klasių integruoto mokymo programa, Puńsk, „Aušra”, 2004.

E. Degutienė, Po gimtinės ąžuolais. Podręcznik języka litewskiego dla kl. V, cz. 1–2, Puńsk, „Aušra”, 2005.

N. Grigutienė, Motina. Kalba. Tėvynė. Podręcznik języka litewskiego dla kl. IV, cz. 2, Puńsk, „Aušra”, 2005.

J. Macukonienė, Lietuvių kalbos mokymas VI klasėje. Nauczanie języka litewskiego w kl. VI. Przewodnik metodyczny dla nauczycieli (z planszami dydaktycznymi), Puńsk, „Aušra”, 2005.

E. Degutienė, Kalbos namai. Pomocniczy zeszyt ćwiczeń do nauki języka litewskiego dla kl. I gimnazjum, Puńsk, „Aušra”, 2006.

E. Degutienė, Lietuvių kalbos mokymas I gimnazijos klasėje. Mokytojo vadovas. Nauczanie języka litewskiego w I klasie gimnazjum. Przewodnik metodyczny (z planszami i CD), Puńsk, „Aušra”, 2006.

G. Karaneckienė, Saulutės metų knygelė. Podręcznik do nauczania zintegrowanego w klasie II szkoły podstawowej – wydanie II (poprawione i rozszerzone), Puńsk, „Aušra”, 2006.

R. Koženiauskienė, D. Mikulėnienė, Lietuvių kalba. Kalbos kultūra. Retorika. Komunikacija. Podręcznik do nauki o języku dla kl. I liceum ogólnokształcącego i profilowanego, Puńsk, „Aušra”, 2006.

E. Degutienė, Kalbos namai. Pomocniczy zeszyt ćwiczeń do nauki języka litewskiego dla kl. II gimnazjum, Puńsk, „Aušra”, 2007.

E. Degutienė, Lietuvių kalbos mokymas II gimnazijos klasėje. Mokytojo vadovas. Nauczanie języka litewskiego w II klasie gimnazjum. Przewodnik metodyczny (z planszami i CD), Puńsk, „Aušra”, 2007.

B. Dobrovolskis, Lietuvių kalbos užduotys bendrojo lavinimo ir profiliuotajam licėjui. Rašyba ir skyryba I kl., Pomocniczy zeszyt ćwiczeń do nauki języka litewskiego dla liceum ogólnokształcącego i profilowanego. Ortografia i intepunkcja dla kl. I, Puńsk, „Aušra”, 2007.

G. Karaneckienė, Saulutės gintarėliai. Podręcznik do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla kl. III – wydanie II (poprawione i uzupełnione), Puńsk, „Aušra”, 2007.

R. Koženiauskienė, D. Mikulėnienė, Lietuvių kalba. Kalbos raida ir istorija. Rašytinė ir sakytinė kalba. Tarmės ir tarmėtyra. Podręcznik do nauki o języku dla kl. II liceum ogólnokształcącego i profilowanego,  Puńsk, „Aušra”, 2007.

A. Wierzbiło, A. Wołyniec, Program wychowania przedszkolnego dla litewskiej mniejszości narodowej. Ikimokyklinio ugdymo programa lietuvių tautinei mažumai, Puńsk, „Aušra”, 2007.

E. Degutienė, Kalbos namai. Pomocniczy zeszyt ćwiczeń do nauki języka litewskiego dla kl. III gimnazjum,  Puńsk, „Aušra”, 2008.

E. Degutienė, Lietuvių kalbos mokymas III gimnazijos klasėje. Mokytojo vadovas (przewodnik metodyczny), Puńsk, „Aušra”, 2008.

Macukonienė J., Lietuvių kalbos mokymas V klasėje. Mokytojo vadovas (przewodnik metodyczny), Puńsk, „Aušra”, 2008.

G. Karaneckienė, Saulutės metų knygelė. Pratybų sąsiuvinis II kl., 1 dalis. Zeszyt ćwiczeń do podręcznika dla kl. II, cz. 1. (wydanie II poprawione i uzupełnione), Puńsk, „Aušra” 2008.

E. Degutienė, Kalba – tautos širdis. Lietuvių kalbos vadovėlis I gimnazijos kl., 1–2 d. Podręcznik języka litewskiego (do nowej podstawy programowej), cz. 1–2, Puńsk, „Aušra”, 2009.

B. Dobrovolskis, Rašybos ir skyrybos užduotys. Mokomoji priemonė gimnazijai. Zbiór ćwiczeń z ortografii i interpunkcji litewskiej dla gimnazjum, Puńsk, „Aušra”, 2009.

G. Karaneckienė, Mokausi rašyti. Raidès. Dailyraščio pratimai I pagrindinės mokyklos klasei. Podręcznik pomocniczy do ćwiczeń w pisaniu dla kl. I, Puńsk, „Aušra”, 2009.

R. Koženiauskienė, D. Mikulėnienė, Lietuvių kalba. Stilistika. Kalbos stiliai. Kalbos stilizacija. Tekstų ir žanrų stilius. Šiuolaikinės lietuvių kalbos raida. Podręcznik do nauki o języku dla kl. III liceum ogólnokształcącego i profilowanego, Puńsk, „Aušra”, 2009.

J. Račiuvienė, Lietuvos istorija pagrindinei mokyklai su regioninės istorijos elementais. Historia Litwy dla szkoły podstawowej z elementami historii regionalnej, Puńsk, „Aušra”, 2010.

G. Karaneckienė, Saulutė. Integruoto mokymo vadovėlis I klasei, 1–2 d. Podręcznik do nauczania zintegrowanego w klasie I szkoły podstawowej, cz. 1–2 (do nowej podstawy programowej), Puńsk, „Aušra”, 2011.

G. Karaneckienė, Saulutė. Pratybų sąsiuvinis I klasei, 1–2 d. Zeszyt ćwiczeń do podręcznika do nauczania zintegrowanego dla kl. I szkoły podstawowej, cz. 1–2 (do nowej podstawy programowej), Puńsk, „Aušra”, 2011.

A. Sidarienė, Lietuvos istorija pagrindinei mokyklai su regioninės istorijos elementais. Šaltiniai. Žemėlapiai. Užduotys. Historia Litwy dla szkoy podstawowej z elementami historii regionalnej. Źródła. Mapy. Zadania  (do nowej podstawy programowej), Puńsk, „Aušra”, 2011.

G. Karaneckienė, I. Vaicekauskienė, I. Balulienė, Saulutė. Mokytojo vadovas I klasei (przewodnik metodyczny, wersja elektroniczna), Puńsk, „Aušra”, 2011.

G. Karaneckienė, Saulutės metai. Integruoto mokymo vadovėlis II klasei, 1 dalis. Podręcznik do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla kl. I szkoły podstawowej, cz. 1, Puńsk, „Aušra”, 2012.

G. Karaneckienė, Saulutės metai. Pratybų sąsiuvinis II klasei, 1 dalis. Zeszyt ćwiczeń do podręcznika do nauczania zintegrowanego dla kl. II szkoły podstawowej, cz. 1, Puńsk, „Aušra”, 2012.

I. Vaicekauskienė, Saulutė. Matematikos pratybų sąsiuvinis 1 kl., 1 dalis. Podręcznik wraz z ćwiczeniami do matematyki do edukacji wczesnoszkolnej dla kl. I, cz. 1, Puńsk, „Aušra”, 2012.

I. Vaicekauskienė, I. Balulienė, Saulutė. Matematikos pratybų sąsiuvinis 1 kl., 2-3 d. Podręcznik wraz z ćwiczeniami do matematyki do edukacji wczesnoszkolnej dla kl. I, cz. 2-3, Puńsk, „Aušra”, 2012.

G. Karaneckienė, Saulutės metai. Integruoto mokymo vadovėlis II klasei, 2 d. Podręcznik do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla kl. II szkoły podstawowej, cz. 2, Puńsk, „Aušra”, 2013.

G. Karaneckienė, Saulutės metai. Pratybų sąsiuvinis II klasei, 2 d., Zeszyt ćwiczeń do podręcznika do nauczania zintegrowanego dla kl. II szkoły podstawowej, cz. 2, Puńsk, „Aušra”, 2013.

G. Karaneckienė, I. Vaicekauskienė, Saulutės metai. Mokytojo vadovas II klasei (przewodnik metodyczny, wersja elektroniczna). Puńsk, „Aušra”, 2013.

N. Grigutienė, E. Degutienė, Knyga – tautos paminklas. Lietuvių kalbos vadovėlis II gimnazijos kl., 1–2 d. Podręcznik języka litewskiego dla kl. II gimnazjum, cz. 1–2 (do nowej podstawy programowej), Puńsk, „Aušra”, 2013.

G. Karaneckienė, Saulutės takeliais. Integruoto mokymo vadovėlis III klasei, 1 dalis (su DVD). Podręcznik do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla kl. III szkoły podstawowej, cz. 1 (do nowej podstawy programowej), Puńsk, „Aušra”, 2014.

G. Karaneckienė, Saulutės takeliais. Pratybų sąsiuvinis III klasei, 1 dalis. Zeszyt ćwiczeń do kształcenia zintegrowanego w języku litewskim dla kl. III, cz. 1 (do nowej podstawy programowej), Puńsk, „Aušra”, 2014.

I. Vaicekauskienė, I. Balulienė, Matematikos pratybų sąsiuvinis Saulutės metai II kl., 1-3 d. Matematyka – zeszyt ćwiczeń do kształcenia zintegrowanego dla kl. II, cz. 1-3 (do nowej podstawy programowej), Puńsk, „Aušra” 2014.

I. Gasperavičiūtė, Žodis – tautos gyvybė. Lietuvių kalbos vadovėlis III gimnazijos klasei, 1–2 d. (su elektronine versija CD). Podręcznik języka litewskiego dla kl. III gimnazjum, cz. 1–2 (z wersją elektroniczną CD, do nowej podstawy programowej), Puńsk, „Aušra”, 2014.

 

Przekłady artykułów naukowych na język litewski 

Białuński Grzegorz, Lietuvių dalyvavimas kolonizuojant prūsų žemes buvusios jotvingių girios vakarinėje dalyje (iki 1568 m.) (tyt. oryg. Udział ludności litewskiej w kolonizacji Prus na obszarze zachodniej puszczy pojaćwieskiej (do 1568 r.), „Terra Jatwezenorum”, 2012,  t. 4, s. 21-33.

Wróblewski Krzysztof, Šv. Brunono Kverfurtiečio misija lenkų ir rusėnų politikos su jotvingiais kontekste, (tyt. oryg. Działalność misyjna Brunona z Kwerfurtu w kontekście polityki polsko-ruskiej wobec Jaćwięży), „Terra Jatwezenorum“. Jotvingių krašto istorijos paveldo metraštis, 2014, t. 6, s. 6-23.

 

Przekłady na język polski

Staskevičienė Elė, Viktoras Vinikaitis. Wiktor Winikajtis, Puńsk, Wydawnictwo „Aušra”, 2014.